Inicio Baixo Miño Teatro Principal de Tui: O reflexo da sociedade na arquitectura do divertimento

Teatro Principal de Tui: O reflexo da sociedade na arquitectura do divertimento

Teatro Principal de TuiO teatro é un lugar de lecer, para divertirse, abraiarse, pasa-lo tempo. Aínda que se quiso ver no Teatro un espazo para o exemplo, a doutrina, a aprendizaxe das ideas do momento, ao fin o espazo teatral foi un lugar onde recrearse fóra do duro traballo

O Teatro Principal de Tui amosa os cambios políticos e sociais do século XIX. É un exemplo da procura dun novo espazo social que suplantaría á mesma igrexa como centro da sociedade do Antigo Réxime.

Construir un Teatro no era tarefa fácil. Resultaba caro e difícil de manter. O século XIX é o ascenso da burguesía ao poder, cousa que lle permite acadar unha vella arela de distinción social: contar cun teatro permanente. Xa non serían os corrais, prazas públicas ou casas maltreitas.

O deseño do edificio partía da élite, da cultura, o arquitecto e os seus coñecementos, as necesidades e desexos de reflectir na riqueza ornamental e o luxo do teatro o seu estatus social. Pero para chegar a esta riqueza ou simulación do fastuoso era preciso o diñeiro, por iso mesmo as élites urbanas chegaban a implicar aos concellos vendendo o teatro como un proxecto colectivo necesario para o progreso  social e incluso como un instrumento de financiación da beneficiencia local.

En Tui as principais familias traballarían desde 1842 para lograr a construcción dun teatro ao seu gusto e desexos. Van conseguir a intervención dun dos mellores arquitectos de Galicia neses momentos, Faustino Domínguez, para deseñar a complexa planta dun edificio teatral. En 1844 o teatro está rematado acadando a implicación de case toda a burguesía local, nun fito único en Galicia. O Concello colaboraría para evitar que a iniciativa fose malograda nun mal inverno.

Teatro Principal de Tui
Postal de Tui século XIX

Sorprende o resultado tendo en conta o papel marxinal que ten Tui. Perde a capitalidade de provincia en 1833 e non é unha cidade puxante no económico máis ben mostra un prolongado estancamento desde o século XVII.

Cómo é posible que o interese das élites fose capaz de lograr algo que noutras vilas e cidades galegas custou moito máis?

Tui mantivo ao longo do século XIX e principios do XX unha forte dinámica cultural que lle permitiría manter un escenario teatral con bastante dignidade. A fronteira marcaría o ritmo de moitas compañías ao longo de 150 anos. A ópera só dispoñible en grandes cidades tiña Tui como punto de referencia nas súas viaxes entre Vigo e Porto. Non debemos esquecer o papel que Valença ofrecía un público potencial para moitos espectáculos froito dos intercambios culturais a un lado e outro da fronteira.

Teatro Principal de Tui

Ao longo de 150 anos de historia o Teatro Principal foi escenario da vida pública de Tui. Un dobre escenario poderiamos dicir. Non só debemos contar o espazo da escena para o espectáculo tamén as butacas repartidas no patio, palcos, proscenios e galerías. O interior do Teatro estaba deseñado para ver e escoitar o que acontecía sobre o escenario pero tamén para ver ao público e ser vistos, falar dos veciños, cotillear, facer crítica política. Así o teatro convertíase nun espazo de socialización completo.

O Teatro Principal representa a historia cultural dun pobo, non só o de Tui, onde se desenvolveron numerosas experiencias culturais que explican a evolución da nosa sociedade ao longo de máis de cen anos.

O proxecto de recuperación do Teatro Principal polo arquitecto Cesar Portela non é unha simple proposta de rescate histórico, é unha proposta de rehabilitación social e cultural que afecta ao conxunto histórico de Tui. Que o Teatro volva ser un escenario vivo para ver e ser visto, para entender a cidade histórica pero tamén o instrumento do futuro de Tui.

Arquitectura  

O deseño de Faustino Domínguez en 1842 amosaría as consideracións e reflexións sobre como debía ser un teatro para que tivese a mellor experiencia acústica e visua

O teatro de Tui conta cunha planta que tende a un gran cadrado. No seu interior conta cun perímetro pétreo en forma de elipse que encerra o patio de butacas e palcos, esta elipse permite acadar unha acústica de excelente calidade. A este tipo de modelos chámaselle “á italiana” por estar destinados desde o barroco á ópera en Italia de onde se toma o modelo escenográfico.

Teatro Principal de Tui
Plano planta baixa

O teatro tiña diversas ornamentacións que enriquecían o seu aspecto e ficaban ligadas á tradición da pintura italiana no teito e no arco da embocadura do escenario.

Hoxe o principal ornamento que conservamos é o telón de boca realizado por Benigno Lorenzo en 1891 para os Xogos Florais, un dos mellores do seu tipo en España.

Os Xogos Florais

“24 de Xunio de 1891… Tuy, á mais antiga cibdá d’a terra gallega, foy a pirmeira que tivo á groria d’ainnaugurar n’ela á groriosa Institución d’os Xogos Froraes”, Alfredo Brañas pronunciaría estas palabras no evento cultural máis importante que tivo lugar no Teatro Principal de Tui.

Ai, esperta, adourada Galicia / dese sono en que estas debruzada: / Do teu rico porvir a alborada, / Pol-o ceu exergándose vai.” Nas paredes do Teatro tamén resoaban estos versos de Francisco Añón pronunciados por Manuel Lago, poeta e eclesiástico quen no século XX acadará a condición de arcebispo de Santiago. E logo dos discursos de Manuel Murguía, de Alfredo Brañas, de Salvador Cabeza de León, Antonio Cerviño, e moitos máis, a celebración dos Xogos Florais, os primeiros íntegramente en galego, servirían de base para o desenvolvemento cultural galego nas décadas seguintes como por exemplo a fundación da Real Academia Galega.

Teatro Principal de Tui
Banquete rexionalista

Pero entre declamacións poéticas e discursos políticos o Teatro tamén sería utilizado para outras finalidades como a celebración do banquete rexionalista, cuxo menú sería o primeiro do seu tipo publicado en galego.

A mesa do banquete tíñase posto no patio de butacas do teatro cunha capacidade para sesenta comensais, os adornos de flores viñan acompañados de inscripcións como Despierta Galicia, Los Gallegos a Murguía, Viva Galicia. En cada extremo da mesa estaría Manuel Murguía e Alfredo Brañas. O banquete tería o seu público xa que os curiosos podían contemplar o paseo dos suculentos manxares servido polo “Hotel del Comercio” desde os palcos e plateas. O menú consistía en “Sopa fina, Raxo con cogordos, Salmón â alicantina, Polos salteados, Langosta â rusa, Pastel de Pichós, Filetes â xardineira, Helados, Pavo con cogordos, Budín con ron, Pastelón â inglesa, Viño vello terriña, Xerez, Champagne, Puros da Habana”. Non era este un menú tradicional galego, comprobamos que as élites intelectuais de Galicia no século XIX eran as élites burguesas e polo tanto máis afíns das complexas receitas do compostelán Picadillo que dos sinxelos e sustanciosos pratos da cociña galega.

Por Suso Vila

- Publicidade -

ÚLTIMA REVISTA

Publicidade

+ VISTOS

Publicidade
Publicidade



Uso de cookies

Este sitio web utiliza cookies para que usted tenga la mejor experiencia de usuario. Si continúa navegando está dando su consentimiento para la aceptación de las mencionadas cookies y la aceptación de nuestra política de cookies, pinche el enlace para mayor información.plugin cookies

ACEPTAR
Aviso de cookies