Inicio Pontevedra Baixo Miño Santiago Apóstolo e San Telmo custodian ao “rei dos instrumentos” na catedral...

Santiago Apóstolo e San Telmo custodian ao “rei dos instrumentos” na catedral de Tui

Santiago Apóstolo e San Telmo custodian ao “rei dos instrumentos” na catedral de Santa María de Tui. Reportaxe incluida no nº4 da nosa revista.

Pasada a hora do Angelus a Praza de San Fernando recibe as primeiras notas que Nuria Peláez tece baixo a atenta vixilia dun Santiago matamoros.  Nas terrazas da praza veciños e peregrinos escoitan abraiados esas notas que brotan dos tubos que hai máis de tres séculos colocou o organero palentino Antonio del Pino Velasco. Os fieis apresuran o seu ingreso ao templo para escoitar a misa de domingo. Dentro e fóra gaña o recollemento. A beleza é cousa divina.Tui_Catedral_órgano_detalle

A catedral de Santa María da Asunción de Tui garda dous tesouros musicais. Mais para descubrilos tiven que baixar até a Igrexa de San Bartolomeu de Rebodáns acompañado do investigador local Christian Lago Núñez.  Nese intre celebraba misa don Avelino Bouzón Gallego, o gran erudito do bispado de Tui e cóengo arquiveiro da catedral. Bondadosamente, Avelino comprobou a autenticidade dunhas cartillas nas que el escribira unha historia precisa da construción e reviravoltas que sufriran as dúas xoias, obxecto da miña pescuda.

O rei dos instrumentos. Do lado da epístola, onde Nuria executa as pezas sacras, preside Santiago apóstolo. Doutro, o do evanxeo (norte), San Telmo tamén cabalga vestido de cóengo mais o seu instrumento está mudo dende hai un século.  As notas de Avelino refiren que o órgano,  “o rei dos instrumentos”,  chegou por partida dobre a Tui cando o día 6 de xuño de 1714 o mencionado Antonio del Pino Velasco asinou a instalación da parte instrumental dos órganos,  por valor de 3.600 reais de vellón.  Mentres que pola fábrica das caixas o escultor Domingo Rodríguez de Pazo González, veciño de San Xoán de Fornelos (Salvaterra do Miño),  recibiría o encargo o día 28 de setembro do mesmo ano. Se o realizaba nos seguintes 16 meses recibiría 1.500 ducados, segundo compromiso dos representantes da catedral, Benito de Araújo y Manuel Freire.Tui_Catedral_órgano_detalle

Curuxas, ratos e xilófagos. Aos poucos anos deberon ser restaurados. En 1754, segundo a documentación de Avelino, o tamén palentino Juan Francisco de Toledo, cobraba 300 ducados para reparar os estragos que nas caixas e tubos fixeran as curuxas, ratos e outros deturpadores da madeira. A maiores, a humidade que ataca “o segredo dos foles” e portaventos,  en termos do investigador, esixían unha vixilancia continua dos cambios de temperatura que afectaban estes elementos vitais do instrumento. “Como o restaurador non realizou o traballo no prazo fixado, o 21 de agosto do mesmo ano, adxudicouse o arranxo a Melchor González Maldonado, veciño de Santiago de Compostela”, puntualiza Avelino.

Días despois da visita a San Bartolomeu Esta vez acompañado polo meu compañeiro Jesús Bastida, achegámonos á catedral para observar os detalles da decoración barroca que ornamentan os instrumentos sustentados en dous balcóns. Comprobamos a existencia dunha imaxe de San Pedro na base  (pradela) do caixón do lado do órgano do evanxeo.  Tamén un medallón elíptico cun relevo dunha moza sentada ao órgano a carón dun neno espido que touca outro instrumento. No da epístola, outra alegoría musical coa figura dunha muller tocando a arpa.Tui_Catedral_órgano_detalle

Nos corpos superiores, furados para as tuberías agrupadas en sete castelos cal pezas de artillería. Complétase a decoración con sartas de froitas, festones, máscaras amerindias, pintados nas lingüetas dalgúns tubos, e representacións de mouros, nenos cantores, cabezas de querubíns e harpías. Todas elas xa descritas nos textos de don Avelino.

Completamos a xeira cunha parrafada amena con Suso Vila, experto en historia da arte que acotío guía aos visitantes do templo nos percorridos guiados polas instalacións. Achéganos a imaxe do chan da catedral e os seus muros tremendo por mor do terremoto e posterior maremoto que desbastou Lisboa o Día de Todos os Santos de 1755. A catedral – fortaleza de Tui tamén estivo afectada, máis as súas estruturas soportaron o sismo. Os órganos tamén segundo quedou asentado nos rexistros do bispado.

A nena que quixo ser organista. As pezas da reportaxe ían tomando forma no desvelamento dos misterios agochados neste patrimonio tundense. Máis quedaba por contar a historia de Nuria, a persoa encargada de dar vida no presente ao único dos órganos en activo, o da epístola.Tui_Catedral_órgano

Lembra que tiña 12 anos cando da man da súa nai entrou ao templo por primeira vez a escoitalo. Era o ano 1995 e o órgano viña de ser novamente reparado. Obra do restaurador Ignacio Márquez e máis o alemán, afincado en Barcelona, Gerhard Grenzig. Volvendo á fonte de don Avelino, ese día, Nuria debeu presenciar unhas interpretacións do crego e músico Joaquín Estévez, daquela o intérprete habitual.

A nena levaba dende os 8 anos tomando clases de piano e clarinete. Ficou abraiada e dende ese día forneceu na súa mente a ilusión de algún día ser ela quen abrira as cerimonias cos seus dedos xogando nas teclas. Convidada polo sacerdote don Ricardo García Fernández (recentemente falecido), fixo realidade o sono no ano 2003. A súa emoción medraba así como a certeza que tiña por diante unha alta dignidade e responsabilidade á que responder. No ano 2005 comezaron as clases de órgano no Conservatorio de Música de Ourense, o único onde podía estudalo en Galicia. En 2006 comezou a súa formación que rematou seis anos despois.

Don Avelino, Christian, Suso e Nuria, xunto a moitísimos tundenses agochan un fermoso soño: que nalgún momento cheguen orzamentos para dar voz ao órgano coroado por San Telmo. Un século de silencio son moitos anos de Deus.

Por Álvaro Agustín Peralta
Tui_Catedral_órgano_detalleTui_Catedral_órganoTui_Catedral_órgano_detalle

- Publicidade -

ÚLTIMA REVISTA

+ VISTOS

SÍGUENOS

680FansGóstame
282SeguidoresSeguir

ETIQUETAS

Uso de cookies

Este sitio web utiliza cookies para que usted tenga la mejor experiencia de usuario. Si continúa navegando está dando su consentimiento para la aceptación de las mencionadas cookies y la aceptación de nuestra política de cookies, pinche el enlace para mayor información.plugin cookies

ACEPTAR
Aviso de cookies