·Publicidade ·spot_img
InicioVigo e áreaRedondelaRedondela homenaxea ás “madriñas” de San Simón coa exposición 'As Mulleres da...

Redondela homenaxea ás “madriñas” de San Simón coa exposición ‘As Mulleres da Illa’

A unión da desembocadura do río Verdugo e as mareas, atopamos un chairo mariño rico en mariscos bivalvos e numerosas aves de invernada en plena ría de Vigo. A enseada alberga o arquipélago de San Simón formado por 4 illas: San Bartolomé, San Antonio, San Simón e San Norberto. Unha das máis relevantes é a illa de San Simón, pertencente á Rede Natura 2000. Esta illa estivo ocupada polos templarios nos séculos XII e XIII ata que a excomunión e disolución desta orde deixa a illa en mans da Coroa de Aragón que a doa ao Bispado de Tui no ano 1370 en agradecemento á súa fidelidade. Nos anos posteriores combinarase a ocupación relixiosa da illa con períodos de abandono, asaltos e saqueos por parte dos piratas británicos comandados por Sir Francis Drake. En 1702 chega un episodio histórico, a coñecida como batalla de Rande, que enfrontou ás tropas anglo-holandesas cunha coalición franco-española, na que resultaron vencedoras as primeiras. Despois da batalla saquearon toda a costa e incendiaron o antigo mosteiro de San Simón, que tras unha reconstrución volveu ser destruído e finalmente abandonado no ano 1719, tras outro ataque inglés. Despois de case un século de abandono, e debido ás epidemias de cólera, decídese instalar en San Simón o que sería coñecido como Lazareto de San Simón polo que tiñan que pasar os navegantes procedentes doutros países europeos. O lazareto inaugurouse en 1841 e foi clausurado en 1927, coa chegada da Guerra Civil convértese en cárcere. A partir de 1948 convértese en residencia de verán para os membros da Garda de Franco, pero en 1950 un accidente marítimo acabou coa morte por ahogamiento de corenta e tres membros da Garda de Franco, tras afundirse a súa embarcación "Monchita". Isto precipitou o peche da illa, que tan só volvería ser utilizada entre 1955 e 1963 como fogar Méndez Núñez para a Formación de Orfos de Mariñeiros. Actualmente, e despois dunha profunda remodelación o complexo parece estar destinado a converterse nun centro de recuperación da Memoria Histórica, con varios edificios restaurados, centro de documentación e biblioteca. Na actualidade as illas están abertas ao público, aínda que hai que pedir autorización para poder visitalas. e no mes de xullo celébrase un dos festivais de música máis exclusivos que podemos atopar na provincia de Pontevedra. Julio Verne O poder de inspiración artística e criadora deste arquipélago foi unha constante na súa historia, porque en San Simón caben infinitas novelas. Lendas de corsarios, de monxes templarios, de batallas, de tesouros ocultos e de viaxeiros chegados de afastadas terras, alimentadas polos múltiples avatares dos que este arquipélago foi testemuña ao longo da historia. En San Simón quixo Julio Verne que recalara o capitán Nemo nas súas Vinte mil leguas de viaxe submarina, marabillado pola lenda dos tesouros dos galeóns afundidos na batalla de Rande. Unha pasaxe que evocaría Carlos Núñez, un referente na música galega, que fala de San Simón e do Nautilus no disco Maio Longo, recollendo a testemuña dos trobadores medievais que, como Meendinho, dedicaron as súas cantigas a San Simón e á ría de Vigo. Grazas ás narracións do escritor Joaquín Dicenta coñecemos tamén a vida cotiá no lazareto durante un dos períodos decisivos na historia da illa, e foron incontables os novelistas, poetas, escultores ou músicos de todos os tempos que nela atoparon a forza evocadora para as súas composicións. A Batalla de Rande Quizais fosen as súas óptimas condicións naturais ou a súa proximidade á cidade de Vigo os factores que motivaron que a illa fose testemuña de numerosos acontecementos violentos provocados por conflitos territoriais e incursións armadas. Un dos episodios máis coñecidos e a batalla de Rande, na que o arquipélago viuse inmerso o 23 de outubro do ano 1702, cando unha flota armada anglo-holandesa atacou as naves españolas e francesas na enseada de San Simón, en plena Guerra da Sucesión. Os galeóns españois cargados co maior envío que se coñecía de tesouros procedentes de América, entraron en Vigo o día 22 de setembro de 1702. Refuxiáronse no fondo da ría, pero os anglo-holandeses descubriron o agocho do prezado cargamento. Os españois estaban preparados para a incursión, protexidos pola escuadra francesa, con canóns en terra e cadeas cruzadas na ensenada para impedir a entrada dos buques inimigos. Finalmente, o 23 de outubro comezou a batalla. Os anglo-holandeses conseguiron conquistar as defensas de terra cun ataque anfibio logrando unha vitoria que se repetiría no mar tras menos de dez horas dun combate, que deixou os navíos franceses en chamas e abriu unha vía libre para chegar aos cobizados galeóns españois cargados de tesouros. Os españois afundiron os seus barcos e hai historiadores que afirman que foron tragados polo mar con parte da súa prezada carga a bordo. Os atacantes vitoriosos non puideron evitar, á súa partida, que encallase o único galeón apreixado, que finalmente afundiría na saída da ría de Vigo, alimentando dese modo a lenda. Antes de abandonar a enseada os ingleses saquearon a illa de San Simón e, segundo relata Frei Jacobo de Castro, acoitelaron as imaxes dos santos e queimaron a igrexa. Tan célebre foi a batalla de Rande que Vigo gañou unha rúa en Londres para lembrar a vitoria británica na súa ría. Ademais, esta contenda é quizais a maior fonte de lendas relacionadas coa enseada e a illa de San Simón. O mito do tesouro segue vivo e non só reparou nel Jules Verne. Ao longo da historia sucedéronse as expedicións para buscar o ouro dos vellos galeóns que repousan no fondo da ría.O Concello de Redondela aprobou, no Pleno do día 27 de febreiro de 2020, declarar o Ano das Mulleres de San Simón. Unha homenaxe á rede de solidariedade, integrada por mulleres, que socorreu os presos políticos detidos na illa.

A situación de pandemia impediu celebrar os actos previstos ao longo de 2020. Por iso, o Concello decidiu alongar neste 2021 a homenaxe. As actividades programadas recollen exposición fotográfica, obradoiros escolares ou unha homenaxe pública ao conxunto de mulleres solidarias.

Onte 23 de abril, foi o día da inauguración, na Alameda Castelao, da exposición As Mulleres da Illa, unha mostra que pretende, a través das imaxes e os textos explicativos, ser un recordatorio permanente ao valor amosado por estas mulleres, que foron quen de ser un punto de apoio tanto para os presos coma para a súas familias.

Redondela homenaxea ás “madriñas” de San Simón coa exposición 'As Mulleres da Illa'

Na inauguración da mostra, na que participaron concelleiros e concelleiras da corporación e tamén familiares das mulleres homenaxeadas, a alcaldesa, Digna Rivas, salientou que se “saldaba así unha débeda que Redondela tiña con estas mulleres que dende 1936 a 1943, cando os presos políticos estaban na illa, puxeron en perigo a súa vida na dura época da represión para axudar a outros”. “Estas mulleres – continuou Rivas- teceron unha rede solidaria en tempos moi difíciles e os redondelans temos que sentir orgullo polo seu labor”

Coñecidas como “lavandeiras” ou “madriñas”, Rivas lembrou que estas mulleres non se limitaban a lavar a roupa dos presos da illa, senón que “tamén lles levaban comida, medicamentos, e servían de intermediarias para levarlles a correspondencia das súas familias dando mostras dunha gran humanidade”

A exposición permanecerá na Alameda Castelao ata finais de maio, e logo terá carácter itinerante polo resto das parroquias para que toda a veciñanza poida vela. En xuño trasladarase a Cesantes, e ao longo de verán percorrerá outras zonas do municipio. Rivas agradeceu o traballo de persoas e colectivos que fixeron posible esta mostra, como o Obradoiro de Estudos Locais Fernando Monroy, o Colectivo Republicano, fotografía Cal 3, Cecilia Orge, Antonio Orge, Manolo Puga ou o técnico do Servizo de Normalización Lingüística Xurxo Martínez, entre outros.

HISTORIA

A illa de San Simón converteuse nun campo de concentración entre 1936 e 1943. Alí estiveron presos arredor de 6.000 homes por causas políticas. Algúns deles foron sacados para seren fusilados e os seus corpos aparecer nas cunetas.

En 1938 fondeou o buque Upo Mendi reconvertido nunha cadea boiante. Máis de medio millar de presos viviron neste barco en condicións penosas. A imaxe que ofrecía a enseada era terrible.

As Mulleres da Illa levaban comida, remendaban roupa, conseguían mantas, levaban cartas agochadas pero sobre todo, foron seres humanos que ofreceron o pouco que tiñan para axudar aos que máis o necesitaban.

Neste tempo de terror existían unhas necesidades básicas. As mulleres de Redondela foron un verdadeiro punto de apoio tanto para os presos como para as súas familias. Esta solidariedade foi esencial para moitas persoas que vivían unha época tan dolorosa e durante a cal a vida pendía dun fío. As doenzas, a mala alimentación ou a falta de hixiene provocaron numerosas mortes.

As chamadas “madriñas” non foron só lavandeiras. Tamén levaban comida, remendaban roupa, conseguían mantas, trasladaban cartas, ofrecían menciñas… Pro sobre todo foron seres humanos que ofreceron o pouco que tiñan para axudar a quen máis o necesitaba.

Chega a Baiona a exposición itinerante “A Illa dá Memoria”

Axudar os presos políticos en plena guerra era un xesto valente e arriscado. A represión en Redondela e arredores fora moi dura. Pero nada impediu que a solidariedade se impuxese ao medo. Realmente, as mulleres de San Simón foron verdadeiras heroinas en época de violencia.

Esta foi unha das realidades que viviu Redondela na posguerra. As lembranzas quedaron vivas en moitas familias. Algunhas gardan, coma tesouros, agasallos feitos polos propios presos como forma de agradecemento. Houbo presos e madriñas que, tras saír da cadea, se casaron. Algúns, chegados dende outros puntos da península, decidiron residir en Redondela. Porque en cada persoa hai unha historia detrás. E aquí contamos só un retallo da vida, valentía e heroicidade das mulleres de San Simón.

Redondela homenaxeará ás mulleres da illa de San Simón durante todo o ano

- Publicidade -spot_img

Publicidade



Uso de cookies

Este sitio web utiliza cookies para que usted tenga la mejor experiencia de usuario. Si continúa navegando está dando su consentimiento para la aceptación de las mencionadas cookies y la aceptación de nuestra política de cookies, pinche el enlace para mayor información.plugin cookies

ACEPTAR
Aviso de cookies