Inicio Baixo Miño O Real Mosteiro de Oia inaugura a mostra "Os presos de Oia"

O Real Mosteiro de Oia inaugura a mostra “Os presos de Oia”

Xoán Martínez, director da empresa propietaria do inmoble, conduciu o acto no que tamén interviñeron a alcaldesa de Oia, o investigador Fernando Javier Costas Goberna e a restauradora Celia  Casás

O inicio da inauguración da exposición correu da man da cantautora Su Garrido, que tamén pechou o evento interpretando unha canción composta por un preso do mosteiro durante o seu paso por este patrimonio único reconvertido en campo de concentración segundo a documentación franquista.

O Real Mosteiro de Oia rescata dos seus muros a memoria dos presos da Guerra Civil

Autoridades, empresarios e membros da vida social e cultural de Galicia, seguiron con emoción o desenvolvemento do evento no que Xoán Martínez, director xeral de Residencial Mosteiro de Oia, dirixiuse aos asistentes para reivindicar a importancia da historia e da memoria; de dar a coñecer o que sucedeu nestas paredes ao longo dos séculos. Desta forma, Martínez destacou os actos de dinamización cultural que desde o mosteiro están a levarse a cabo a través de visitas guiadas, e máis recentemente con charlas, concertos, talleres e outros eventos. O fío común son os máis de 800 anos de existencia do único mosteiro do  Císter a beiras do Océano.

Neste sentido, e dentro dos moitos fitos históricos do cenobio, profundouse no proxecto de recuperación de cando o mosteiro converteuse en cárcere: “En 2005, ao pouco tempo de adquirir o mosteiro, realizamos un forte investimento nas cubertas para protexer uns escritos que quedaran á intemperie polo estado de ruína da construción; pero o máis gratificante proxecto realizado nese momento foi a recollida de testemuños orais de veciños e veciñas de Oia que viviron ese período. O traballo ‘Memorias Vivas’ reflicte o papel da xente humilde, que non foi allea ao que estaba a pasar e que apoiou aos presos. Non por cuestións políticas senón simplemente porque era unha cuestión de humanidade, arriscando moito e compartindo o pouco que tiñan”. Eles, destacou Xoán Martínez, “reivindican con forza o mellor das persoas, o mellor dun pobo”.

Tamén explicou que houbo contactos con algúns dos que viviron presos no mosteiro: “Volveron ao longo destes anos. A maior parte viñan desde Cataluña cos seus fillos e netos, aos que contaban aqueles anos de penurias, de malos tratos, de fame e de temor a non volver a casa. Coñecelos deunos aínda máis forzas para poder chegar ata aquí”.

O Real Mosteiro de Oia rescata dos seus muros a memoria dos presos da Guerra Civil

Pola súa banda, a alcaldesa de Oia, Cristina Correa, agradeceu á propiedade do Mosteiro o traballo de todos estes anos “para poñer en valor todo o patrimonio deste  Concello, así como a súa implicación na recuperación da memoria histórica de Oia”.

3
O Real Mosteiro de Oia rescata dos seus muros a memoria dos presos da Guerra Civil

Un longo e difícil traballo de restauración

A mostra “Os presos do Mosteiro. Memorias da Guerra Civil Española” foi concibida como unha homenaxe á memoria dos máis de 5.000 homes encarcerados alí entre os anos 1937 e 1939 e é o resultado de máis dunha década de traballo. Neses tres anos de guerra chegaron ao mosteiro presos do norte de España, principalmente asturianos, cántabros e vascos nos primeiros anos, e cataláns, valencianos e mallorquinos nos meses finais da guerra. As súas angustias, o paso do tempo, a guerra ou os recordos doutros tempos máis felices foron plasmados polos prisioneiros nas paredes do mosteiro, grafitos que a actual propiedade atopou nun estado de total abandono á súa chegada e que conseguiu recuperar tras un longo e custoso proceso de investigación, conservación e finalmente restauración. Nesta liña, na exposición que agora se inaugura coidáronse tanto os materiais utilizados como soporte, como a orientación e exposición dos paneis para evitar calquera deterioración.

Un traballo que foi coordinado tecnicamente por Celia  Casás, quen tamén se referiu no acto de inauguración ao reto que supuxo “tanto polo tipo de material, como pola técnica e o soporte empregados”.  Casás recoñeceu o desafío de levar a cabo “un tipo de obra onde é máis importante o valor histórico que o artístico. Por iso, centramos todas as nosas enerxías en conseguir preservar para as xeracións futuras todos os vestixios de arte que fan que a identidade dun pobo non se perda, como neste caso”.

Un reto profesional e unha experiencia persoal: “É normal que os textos, os debuxos e as marcas que atopamos fágannos reflexionar e mesmo  entristecer porque non deixan de ser testemuñas dun momento traumático na vida de seres humanos, pero que con máis forza debemos conservar como un símbolo do que non se debe repetir nunca”.

2
O Real Mosteiro de Oia inaugura a mostra

Joan Salvador, o último sobrevivente dos presos do Mosteiro

Joan Salvador ten 98 anos. Desde os 50, visita o Real Mosteiro de Oia regularmente porque, di, supón un san exercicio de memoria tras pasar parte da súa vida encerrado neses muros que exerceron de cárcere durante a Guerra Civil. E ese exercicio de memoria non o é só para el. A estas visitas acompáñanlle os seus familiares, “unhas veces cos meus sobriños, outras cos meus curmáns porque quero que todos coñezan a historia”.

O catalán Joan Salvador, o último sobrevivente dos presos do Mosteiro, foi homenaxeado no acto no que participou a través dun vídeo

Fai máis de oito décadas, en decembro de 1938, deixaba dita cárcere que non lembra ben cando empezou a habitar. O que si ten moi vivos na súa memoria son os seus compañeiros e a convivencia humana coas súas  carceleros.

Tamén lembra os muros, uns muros que el, como  yesero co ánimo de lograr un pouco máis de comida ao día, axudou a manter en pé entón. Uns muros que, agora, falarán ás seguintes  xeracións daqueles días, estendendo ese exercicio de memoria que tan ben soubo realizar Joan Salvador ao resto de persoas.

Esta e outras das vivencias de Salvador  puidéronse escoitar da súa propia voz a través dun emotivo vídeo que foi acollido cun caloroso aplauso, dada a cancelación a última hora da súa visita por problemas de saúde.

Fernando Javier Costas Goberna, explicou algúns detalles froito do contacto que tamén mantiveron con Salvador dentro do traballo de documentación para o seu libro “Con outra mirada” e ao finalizar a súa entrevista, traslado aos alí presentes a petición que este lle fixo de realizar un minuto de silencio en memoria dos que alí estiveron presos e que cando se fixese, enviáselle unha mensaxe para compartilo o tamén.

1
O Real Mosteiro de Oia inaugura a mostra

Exposición con temáticas diferenciadas

Nestes labores de recuperación da memoria, a propiedade do mosteiro destinou preto de 300.000 euros, do case cinco millóns de euros mobilizados ata a data, non recibindo en ningún caso financiamento pública. Unha aposta económica que permite que “os presos  do Mosteiro” pénsese como unha exposición permanente no interior do propio edificio.

A exposición inaugurada este sábado estará aberta ao público ata o 15 de decembro
A disposición da mostra, que permanecerá aberta ata o 15 de decembro,  responde a un intenso estudo do material expositivo tras o que se decidiu agrupar os testemuños escritos en bloques ou temáticas diferenciadas: A Guerra, O Tempo, Os Pensamentos e As Palabras. Os grafitos non terán máis apoio que testemuños directos de veciños de Oia e presos que viviron esa época.

 

A Guerra: Conterá todos os debuxos relacionados con escenas bélicas como avións (gran cantidade, @teniendo en cuenta o importante dato de que foi a primeira guerra onde a poboación española viu multitude de aeronaves bélicas sobre as súas cabezas, con participación notable da aviación alemá e italiana, así como de avións soviéticos), ademais doutros elementos como escudos e distinta simboloxía como cruces  gamadas ou o xugo e as frechas.

O Real Mosteiro de Oia recupera os grafitos dos presos retidos alí na Guerra Civil na maior actuación de recuperación da memoria histórica en Galicia  

O Tempo: Os calendarios protagonizaron numerosos grafitos. Desta forma, as salas reconvertidas en celas estaban repletas de calendarios onde ían tachando os días que restaban cara á súa posible liberdade. Algúns deles, moi artísticos, demostran as altas capacidades para o debuxo que moitos presos tiñan.

O Real Mosteiro de Oia recupera os grafitos dos presos retidos alí na Guerra Civil na maior actuación de recuperación da memoria histórica en Galicia  

Os Pensamentos:   Destacan as pinturas de comida, en referencia á fame que pasaban, pero tamén inclúe debuxos de ficción: vaqueiros e indios, mulleres ou paisaxes, entre outras temáticas.

As Palabras: Nas paredes do mosteiro había multitude de textos nos que os presos ou os gardiáns escribían as súas inquietudes, datos persoais ou simplemente os seus nomes. Ás veces, os nomes repetíanse como un  mantra no que el que escribía reivindicaba a súa persoa e loitaba contra o esquecemento. Meta que agora retoma esta exposición.

dentro do traballo de documentación para o seu libro "Con outra mirada"

 

- Publicidade -

ÚLTIMA REVISTA

Publicidade

+ VISTOS

Publicidade
Publicidade



Uso de cookies

Este sitio web utiliza cookies para que usted tenga la mejor experiencia de usuario. Si continúa navegando está dando su consentimiento para la aceptación de las mencionadas cookies y la aceptación de nuestra política de cookies, pinche el enlace para mayor información.plugin cookies

ACEPTAR
Aviso de cookies