O 21 de setembro celébrase o día mundial do Alzheimer, data elixida pola Organización Mundial da Saúde e a Federación Internacional de Alzheimer. O propósito desta conmemoración é dar a coñecer a enfermidade e difundir información respecto diso, solicitando o apoio e a solidariedade da poboación en xeral, de institucións e de organismos oficiais.
Enfermos, pero non tolos
“Como se chama vostede?”, “Auguste”. “Apelido?”, “Auguste”. “Como se chama o seu marido?”, “Creo que… Auguste”. Recentemente inaugurado o século XX, o neurólogo e psicólogo alemán Alois Alzheimer rexistraba desta maneira o testemuño do seu paciente, Auguste Deter, a primeira persoa na Historia á que se lle diagnosticou unha demencia.
A palabra demencia procede do latín “dementia” e significa, en primeiro lugar, tolemia. En 1915 falecía Alois Alzheimer e o seu nome pasou a designar a causa de demencia máis común: a enfermidade de Alzheimer.
O Alzheimer non é un padecimiento psicolóxico, senón físico. É unha enfermidade do cerebro. Crese que a xenética xoga un papel na súa aparición, sábese que unha alimentación sa e o exercitar a mente serven á prevención, comprobouse que antes dos 50 anos os casos son poucos, advírtese que o proceso non é instantáneo senón progresivo.
O Alzheimer é unha enfermidade que se pode retardar pero carece de cura e, dado o envellecemento das nosas sociedades, multiplícase o número de casos, aínda que non ao ritmo que se previu a comezos da década dos 90: de feito, a incidencia de casos estabilizouse en Europa occidental en torno ao 6-7%. Aínda así, a patoloxía afecta a máis de 3,5 millóns de persoas en España entre enfermos e familiares directos. Segundo datos da Organización Mundial para a Saúde, no mundo enteiro hai uns 47,5 millóns de casos de demencia e cada ano rexístranse 7,7 novos casos.
Entre o 50 e o 70 por cento de todas as persoas afectadas por demencia padece a enfermidade de Alzheimer, unha enfermidade dexenerativa que lenta e progresivamente destrúe as células do cerebro. A enfermidade afecta á memoria e á actividade mental (pensamento, fala, etc.), pero tamén pode causar problemas de confusión, cambios de humor e desorientación no tempo e o espazo. Aos poucos, os pacientes van perdendo a memoria, ata que chega o día no que a cidade na que viviron, as palabras que lles serviron toda a vida para expresarse, os amigos, os fillos, os netos, resúltanlles estraños. A dexeneración das células do cerebro é un proceso lento, por iso é polo que se faga patente en idades avanzadas, pero a forma de detectalo a tempo ou os motivos polos que aparece seguen suxeitos a especulacións.
As formas ou causas da demencia son múltiples. A forma máis común é a enfermidade de Alzheimer. Outros tipos de demencia bastante frecuentes son a demencia vascular, a demencia por corpos de Lewy (causada por agregados anormais de proteínas no interior de células nerviosas) e un grupo de enfermidades que poden contribuír á demencia frontotemporal (dexeneración do lóbulo frontal do cerebro). Con todo, os límites entre os diversos tipos de demencia son difusas e con frecuencia coexisten varios tipos nun mesmo paciente.
Unha das enfermidades máis caras
Ir comprar o pan é para un enfermo de Alzheimer unha tarefa chea de obstáculos: non esquecer as chaves de casa, lembrar o camiño de ida e de volta, ser capaz de exercitar unha sinxela conta matemática e, ademais, saber que foi a comprar, e o que quixo comprar. Polas complicacións que implica e o alargado da enfermidade, o Alzheimer atópase entre os males máis custosos. Ao facer acto de presenza na vellez, moitos síntomas son ignorados como ?achaques da idade?. A detección temperá do alzhéimer é de vital importancia para tratala e retardar a súa progresión todo o posible.
Síntomas e signos da enfermidade
Os síntomas pódense clasificar por etapas: temperá, intermedia e avanzada. Os máis comúns son:
Etapa temperá
A miúdo pasa desapercibida, xa que o inicio é paulatino.
Tendencia ao esquezo
Perda da noción do tempo
Desubicación espacial, mesmo en lugares coñecidos.
Etapa intermedia
A medida que a demencia evoluciona cara á etapa intermedia, os signos e síntomas vólvense máis evidentes e máis limitadores. Nesta etapa as persoas afectadas:
Empezan a esquecer acontecementos recentes, así como os nomes das persoas
Atópanse desubicadas no seu propio fogar
Teñen cada vez máis dificultades para comunicarse
Empezan a necesitar axuda co aseo e coidado persoal
Sofren cambios de comportamento, por exemplo, dan voltas pola casa ou repiten as mesmas preguntas.
Etapa tardía
Na última etapa da enfermidade, a dependencia e a inactividade son case totais. As alteracións da memoria son graves e os síntomas e signos físicos fanse máis evidentes. Os síntomas inclúen:
Recente desubicación no tempo e no espazo
Dificultades para recoñecer a familiares e amigos
Unha necesidade cada vez maior de axuda para o coidado persoal
Dificultades para camiñar
Alteracións do comportamento que poden exacerbarse e desembocar en agresións.
Fuente: Medicina 21 – Ediciones Farmavet
