O 25 de marzo de 1886 marcou un antes e un despois nas relacións a unha e outra beira do Miño coa inauguración da Ponte Internacional que dende entón une a Tui e a Valença, a España e a Portugal. As locomotoras Alfonso XII e Valença trasladaron, naquela xornada chuviosa, ás autoridades ao medio da ponte para os saúdos de rigor.
Hoxe en día os galegos e portugueses imos dun país a outro sen ningún tipo de barreira que nos faga visible que atravesamos unha fronteira internacional, pero ata fai relativamente pouco isto non era así, sobre todo na fronteira occidental onde o río Miño deixaba clara a división entre os habitantes das dúas beiras. Antes da construción das novas pontes internacionais, a entrada en Portugal facíase cruzando o río a través da ponte internacional de Tui ou nos vellos transbordadores (como os de Goián, Salvaterra ou Caminha, este aínda en funcionamento) con controis de pasaportes, barreiras e ata rexistros dos coches en busca de azucre, café, leite ou manteis, sobre todo na antiga ponte internacional construído entre Tui e Valença do Minho, símbolo da unión (e desunión) entre Galicia e o norte de Portugal durante máis de 100 anos.
A pesar de que existe a lenda de que se trata dun deseño de Gustave Eiffel ou dun dos seus discípulos, a ponte foi deseñado polo enxeñeiro e deputado rioxano Pelayo Mancebo e Ágreda, sendo inaugurado oficialmente o 25 de marzo de 1886, case un ano e medio despois da súa entrada en servizo.
Esta ponte conta xa 130 anos e moita historia ás súas costas: o seu deseño atribúeselle popularmente a Gustave Eiffel, pero nada máis lonxe da realidade, entre outras cousas porque o enxeñeiro francés estaba a traballar no deseño da Estación Central de Santiago de Chile (a Estación Alameda) cando se acabou a construción da ponte en 1884. Pero aínda que a ponte non sexa obra de Eiffel, si que é evidente a súa influencia no deseño, xa que el puxo de moda as construcións de metal en todo o mundo a finais do século XIX.
A iniciativa de construír a Ponte Internacional de Tui xurdiu como consecuencia dunha Real Orde de Isabel II, de data 1º de agosto de 1864, pola cal se nomeaba unha comisión que estudase a ligazón das liñas de ferrocarrís españolas coas portuguesas.
O seu deseño encargouse ao enxeñeiro rioxano Pelayo Mancebo e a firma belga Braine-lle-Compte foi a adxudicataria das obras. Durante os anos precedentes á súa construción realizáronse diversos deseños e discutíronse todos os detalles, que foron seguidos moi de preto pola sociedade galega a través da prensa ao ver na nova ponte unha gran oportunidade de crecemento económico grazas á unión da rexión coas grandes cidades portuguesas.
O deseño final contemplaba un gran soporte de celosía de vigas continuas de gran altura, rotuladas, que soportan dous taboleiros ou pasarelas: o superior estableceuse para o paso do ferrocarril e o inferior destinouse ao tránsito carretero de entón, hoxe tránsito rodado, habilitando neste taboleiro dúas pasarelas laterais para o paso de peóns. A ponte foi dotado de luz eléctrica dous anos despois da súa inauguración en 1886. O custo da súa construción ascendeu a 1.259.143 pesetas, que se repartiron os gobernos español e portugués: a España correspondeulle o pago de 637.434,86 pesetas e a Portugal as 621.708,14 pesetas restantes, converténdose así en propiedade dos dous países.
Como dato curioso, sinalar que o goberno español acordou a construción dun forte preto do río con capacidade para 200 soldados, cuxa principal misión sería voar a ponte se houbese necesidade en caso de guerra con Portugal, e establecendo para iso hornillos de mina no marxe norte da ponte.
Aínda que a construción da ponte acabouse en 1884, a súa inauguración realizouse o 25 de marzo de 1886, tras case dous anos de probas e problemas (durante 1885 desatouse unha epidemia de cólera en España que obrigou a pechar a fronteira ata 1886).
Era un día chuvioso cando as locomotoras Alfonso XII e Valença atopáronse en metade da ponte ante a atenta mirada de máis de 8.000 persoas das dúas beiras, que foron chegando en trens especiais durante os 4 días anteriores á inauguración.
Este momento foi recollido polo Faro de Vigo da seguinte maneira: ‘Pouco despois das nove da mañá os convois avanzaban ata atoparse en metade da ponte e darse o beijo as locomotivas, unidas durante uns minutos polos parachoques frontais mentres a multitude apiñada a unha e outra beira contestaba con entusiasmo a aqueles vivas e axitaban os chapeus e panos producindo un efecto moi sorprendente, contemplado desde o centro da fermosa construción que se achaba engalanada con milleiros de bandeiras’.
