Os ecosistemas montañosos -en España o 40 por cento do territorio- constitúen a ligazón imprescindible entre ecoloxía e economía pola cantidade e calidade da súa diversidade biolóxica e o valor engadido e exclusividade que achegan os seus servizos e os seus produtos. Son, con eses argumentos, a peza crave da rede Natura 2000.
Un dos aforismos máis estendidos no ámbito ambiental (“Sen ecoloxía non hai economía”) cobra pleno sentido grazas a eles, porque as montañas aprovisionan bens e servizos esenciais para a vida, reservan auga, modulan o clima e son o soporte fundamental de numerosas actividades enerxéticas, agrarias, gandeiras, forestais, ou turísticas.
Coa intención de promocionar os produtos de montaña celébrase hoxe o Día Internacional das Montañas, unha data institucionalizada por Nacións Unidas no ano 2003 para tratar de concienciar sobre a importancia deses ecosistemas para a vida e sobre as oportunidades de desenvolvemento que poden existir neles.
En España, as zonas de montaña ocupan o corenta por cento do territorio e supoñen máis da metade da superficie incluída na rede ecolóxica Natura 2000, o principal instrumento para a conservación da biodiversidade e co que a UE pretende asegurar a supervivencia a longo prazo dos hábitats e as especies máis valiosos.
Algo máis que santuarios da natureza
E a diferenza doutras figuras de protección (como os Parques Nacionais ou Naturais) que si están concibidas como santuarios da natureza, a característica principal dos espazos da rede Natura 2000 é que a protección da contorna e dos recursos naturais ten que ser compatible coa actividade humana e o desenvolvemento económico.
A directora da Fundación Biodiversidade -dependente do Ministerio de Agricultura, Alimentación e Medio Ambiente-, Sonia Castañeda, subliñou nese sentido que a rede Natura 2000 é o aliado “estratéxico” das zonas de montaña para conseguir asegurar a súa conservación pero tamén para favorecer o desenvolvemento económico e social dos seus poboadores.
En declaracións a EFE, Sonia Castañeda subliñou que se trata de zonas “importantísimas” para todo o territorio; “É onde nacen os ríos, son fontes de vida, cun alto valor natural pola súa biodiversidade e polas súas paisaxes, e son tamén fontes de benestar para toda a sociedade polos servizos ecolóxicos que ofrecen”.
Pero tamén alertou da vulnerabilidade e da fraxilidade destes ecosistemas e da importancia de facer un uso sustentable de todos os seus recursos e os seus servizos para que continúen sendo o “mosaico ecolóxico e funcional” que foron durante séculos.
En España, precisou a directora da Fundación, as zonas de montaña contan cun potente respaldo normativo e lexislativo, xa que ademais de ser unha das pezas máis importantes da rede Natura 2000, están catalogadas como “espazos naturais de especial relevancia” na Lei de Patrimonio Natural e da Biodiversidade.
Espazos con enormes potencialidades
Castañeda destacou os servizos ambientais e a importancia destes espazos para numerosas actividades tradicionais, pero tamén as súas potencialidades (deportivas, de lecer ou turísticas) e a necesidade de fomentar novas fórmulas para que os poboadores das zonas de montaña poidan diversificar os seus medios de vida.
Ao seu xuízo, é importante ademais favorecer esa diversificación da economía nas zonas de montaña para evitar o seu despoboamento e a consecuente deterioración da calidade ecolóxica e dos servizos que prestan eses ecosistemas.
Ese é tamén o obxectivo principal da celebración este ano do Día Internacional das Montañas, e Nacións Unidas insistiu en que a globalización ofrece novas oportunidades para que os produtores de montaña poidan comercializar produtos asociados normalmente a elevados estándares de calidade.
A ONU puxo o acento neses novos “produtos” que poden ofrecer as zonas de montaña, no patrimonio cultural e natural que atesouran, e en que o turismo pode chegar a ser, se se xestiona dunha maneira sustentable, unha oportunidade para potenciar o desenvolvemento nas rexións montañosas.
Pero sobre todo as administracións incidiron en que as comunidades de montaña foron durante séculos garantes da conservación da biodiversidade e de que eses ecosistemas sigan provendo bens e servizos esenciais para a vida.
EFE//
Sobre LIFE+ INFONATUR 2000
Difundir o significado e os valores da Rede Natura 2000 é o obxectivo do proxecto Life+ ?Infonatur 2000?, cofinanciado pola UE e que coordina a Junta de Extremadura, e no que participan a Deputación de Lérida, o Padroado de Turismo Costa Brava e a Axencia EFE.
Máis información sobre a Rede Natura 2000 en: www.infonatur.es
