Inicio Pontevedra Mañufe: Historia e gran patrimonio no concello de Gondomar

Mañufe: Historia e gran patrimonio no concello de Gondomar

manufe-historia-e-gran-patrimonio-no-concello-gondomarGondomar é un dos municipios pertencentes á comarca do Val Miñor. A súa variedade xeográfica e a súa gran extensión (75 quilómetros cadrados) favoreceron á creación de asentamentos pertencentes a diferentes períodos da historia e conta con obras arquitectónicas de gran importancia. Precisamente debido ao seu gran tamaño, todo o termo divídese nun total de dez parroquias e mesmo conta cunha pedanía para facilitar a súa xestión.

Pero  para coñecer o Gondomar de hoxe e a súa actual configuración, é preciso explicar que este sufriu un proceso que tardou preto de 100 anos en formalizarse pasando por diferentes períodos que comezaron no século XIX coa desvinculación dos territorios asociados a señoríos, cotos e xurisdicións. Con todo as súas separacións estiveron condicionadas polas crises políticas do primeiro terzo do XIX, todas elas relacionadas coas dúas correntes ideolóxicas imperantes no momento, o liberalismo e o absolutismo. Factores como a constitución de Cadiz, a volta de Francia de Fernando VII, o pronunciamiento militar do Tenente Coronel Rafael de Rega ou a figura do enxeñeiro José Elduayen Gorriti foron moi importantes para chegar á consolidación de Gondomar e as súas 10 parroquias, despois de que un informe provincial así o ditase xa a mediados do S. XIX. e que á súa vez situou a capital do municipio en San Bieito.

Até a súa consolidación como unidade, a finais do XIX, o territorio sufriu varios devenires históricos nos que se cambiaron a localización do centro do municipio motivados por choques entre a vontade política e veciñal, con todo e durante este contexto as parroquias de Donas, Vincios e Mañufe foron gañando importancia no conxunto, sendo esta última a terceira que máis ingresos outorgaba en concepto de impostos ao municipio segundo os arquivos históricos existentes reunidos en diferentes traballos e bibliografías.

manufe-historia-e-gran-patrimonio-no-concello-gondomarMalia todo esta notoriedade non se forxou xusto no período anteriormente mencionado senón que vén de anos atrás, e así os constata a riqueza patrimonial de Mañufe con magníficas edificacións civís e relixiosas anteriores ao século XIX por exemplo o Pazo de Mendoza, o de Moldes, a igrexa de San Vicente, a ponte de orixe presumiblemente Romana ou os cruceiros do Adro, do Lugar do Acordo, de Nande ou o de Piquetes, entre outros.

O Cruceiro do Acordo como punto de reunión até o S.XVIII

Pola estrada que une A Ramallosa  con Gondomar  atópase un cruceiro moi singular denominado Do Lugar do Acordo, xa que xusto aquí realizábanse as reunións do Concello do Val ata que no S.XVIII trasladáronse a Eiró . De aproximadamente 3 metros de altura, unha serpe e unha mazá atópanse esculpidos no seu fuste aludindo ao pecado orixinal, ten varios séculos de antigüidade pero nin esta nin a súa cruz son orixinais debido ás diferentes roturas sufridas.

manufe-historia-e-gran-patrimonio-no-concello-gondomarA Ponte de Mañufe, unha xoia disfrazada

Trátase dunha construción de orixe romana que comunica o barrio de Texosa. Esta peza de gran valor arquitectónico atópase en estado de deterioración xa que para a mellora do viario procedeuse, a mediados dos 70, á colocación dunha placa de formigón, asfalto e gardarraís cubrindo por completo o firme orixinal. Ten unha lonxitude total de 42 metros e unha anchura de 3,5. Todo o peso da estrutura distribúese a través de tres arcos de medio punto e na actualidade hai un proxecto para levar a cabo a súa recuperación total.

manufe-historia-e-gran-patrimonio-no-concello-gondomarA igrexa de San Vicente e un dos seus escultores

Situada no barrio de Moreira, a barroca parroquial de Mañufe data de 1722 pero varios indicios fan pensar que se erixiu sobre os muros doutra anterior ademais de ser obxecto de engadidos posteriores. Posúe unha planta de cruz latina aínda que na súa fachada sur incorporouse unha estancia para aloxar a sancristía. A voz popular mantén que foi construída  por canteiros portugueses e que un deles decidiu inmortalizarse esculpíndose abrazado á cruz que coroa o campanario.

O auténtico Pazo de Mendoza

Restaurado recentemente para albergar unha casa rural e un restaurante, o auténtico Pazo de Mendoza atópase en Mañufe  en concreto no barrio de Moreira a escasos metros da igrexa de San Vicente, o que fai pensar que este punto foi un núcleo de gran movemento séculos atrás. Fundado no S. XVIII foi propiedade de Don Policarpo Mendoza, baionés e deán da catedral de Santiago e que en 1751 pasou a ser cabaleiro de Carlos III.

manufe-historia-e-gran-patrimonio-no-concello-gondomarCunha planta en forma de U, o actual Pazo da Escola sufriu moitas transformacións na súa fachada que o deformaron sensiblemente do seu aspecto orixinal. Posúe dúas alturas e orixinalmente albergaba as cortes, almacéns e adegas na primeira, mentres que a segunda estaba destinada á vivenda cunha superficie que superaba os 300 metros cadrados. Conserva a cheminea principal orixinal e de grandes dimensións, o brasón, a lareira ou o forno de pan, entre outros elementos e pertence ao barroco galego inicial.

Por.- Pablo F. Estévez

Bibliografía:

Gondomar: Historia, Arte e Territorio Ed. Ir Indo

Retallos de Gondomar de Miñor Editado por Instituto de Estudos Miñoranos (IEM) e Concello  de Gondomar

Cruces, cruceiros e petos do Concello  de Gondomar editado por Asociación Galega para a Cultura e a Ecoloxía  (AGCE) e Concello  de Gondomar

- Publicidade -

ÚLTIMA REVISTA

+ VISTOS

ETIQUETAS

Uso de cookies

Este sitio web utiliza cookies para que usted tenga la mejor experiencia de usuario. Si continúa navegando está dando su consentimiento para la aceptación de las mencionadas cookies y la aceptación de nuestra política de cookies, pinche el enlace para mayor información.plugin cookies

ACEPTAR
Aviso de cookies