FOTO: Ponte de Axuda sobre o rio Guadiana, que comunica España e Portugal desde a localidade de Olivenza (Badaxoz)
Cunha área de 250 quilómetros cadrados inundados polo curso do Guadiana, o gran encoro de Alqueva constitúe un dos espazos naturais máis belos que Portugal achega á Rede Natura 2000 co beneplácito de cinco municipios españois, bañados “de raspallón” por este inmenso plano de auga.
Desde a súa presa até a cola, o maior lago artificial de Europa, de 152 metros de profundidade máxima e con capacidade para albergar máis de 4.000 hectómetros cúbicos de auga, percorre unha distancia de 83 quilómetros e loce unha costa de 1.160 quilómetros de lonxitude salpicada de calas que en nada teñen que envexar ás de auga salgada.
En terras portuguesas, podería compararse coas moitas albuferas que adornan a súa xeografía, pero a paisaxe tipicamente alentejano, salpicado de oliveiras, alcornoques, aciñeiras e dehesas, outórgalle un aspecto singular e diferenciado, como o é en si mesma a súa veciña Estremadura.
En España, ocupa tan só 33 quilómetros cadrados, pero ao seu paso pola localidade pacense de Olivenza, o río Guadiana debuxa non só a fronteira portuguesa, tamén conforma un Lugar de Importancia Comunitaria (LIC) de gran valor paisaxístico e vexetal polos seus cortes xeolóxicos e bosques de ribeira.
O LIC rodea o encoro, roza a localidade de Cheles e chega a Villanueva del Fresno, ao suroeste da provincia, convertido nunha extensa masa de dehesas, a de maior continuidade da península Ibérica, Zona de Especial Protección para as Aves (ZEPA) da Rede Natura 2000.
FOTO: Fortaleza de Juromenha, no distrito portugués de Évora, xunto ao encoro de Alqueva
Aquí, retamares, coscojares e galerías de vexetación ribeirega asociadas aos cursos de auga serven de refuxio a unha decena de especies de mamíferos, outras tantas de anfibios, 16 tipos de réptiles, catro de invertebrados e trece especies vexetais, algunhas incluídas no Catálogo Rexional de Especies Ameazadas de Estremadura.
Os longos brazos de Alqueva esténdense cara ao leste até os municipios de Alconchel e Táliga, separados entre si polo LIC das Serras de Alor e Monte Longo, nas estribaciones de Sierra Morena, onde predominan os retamares, coscojares, acebuchares e especies endémicas en perigo de extinción.
Tantos recursos naturais e culturais -castelos, fortalezas, palacios ou pontes- compartidas polo cinco municipios e estruturados en torno ao encoro, motivaron no ano 2013 a creación do Parque Temático Natural de Alqueva, unha infraestrutura para goce de locais e turistas.
Impulsado pola Consellería de Turismo de Estremadura co apoio do Fondo Europeo de Desenvolvemento Rexional da UE, trátase dun espazo de lecer e esparexemento no que a natureza se converte na mellor das atraccións e que presume de cumprir cos principios de sustentabilidade.
Cun enfoque basicamente familiar, múltiples aloxamentos e cómodos accesos, o parque ofrece a realización de actividades náuticas, sendeirismo, observación de aves, pesca deportiva ou voo en parapente, nunha clara aposta polo turismo activo como fonte de riqueza para a zona.
Esta iniciativa española ten a súa prolongación en Portugal, onde o Ministerio de Medio Ambiente declarou o “Grande Lago” Reserva Ecolóxica Nacional, limitando así as construcións e edificacións ribeiregas a un dez por cento do perímetro do encoro e deixando o resto no seu estado natural.
FOTO: Localidade de Monsaraz (Portugal), co encoro ao fondo
Por iso moitas empresas portuguesas decidiron reciclarse e adaptar os seus negocios cara ao turismo de natureza, en localidades como Portel, Alqueva, Amieira, Mourão, Moura, Reguengos de Monsaraz ou Juromenha, logrando a harmonía perfecta entre desenvolvemento e conservación. EFE/
