[HEMEROTECA].-Artigo publicado en outubro de 2017
O arrastre de cinzas polas choivas pode chegar a arroios e ríos e causar a súa contaminación nun fenómeno coñecido como “chapapote de monte”
Ante as necesarias choivas que están a caer durante as últimas horas nas zonas afectadas polos incendios forestais, Greenpeace lembra que é necesario tomar medidas urxentes para protexer o chan dos bosques e evitar procesos erosivos e a contaminación de cursos de auga.
Greenpeace demanda medidas urxentes como construir pequenos diques de contención, sacar a madeira queimada e dar tempo para a rexeneración natural
A organización ecoloxista considera fundamental tomar as precaucións necesarias para evitar que se produza a contaminación das augas dos ríos polas cinzas, o coñecido como “chapapote de monte”. Esta situación xa se viviu, por exemplo, a finais de agosto tras o incendio do Encinedo (León) cando as choivas arrastraron os terreos calcinados polas chamas e tinguiu os ríos de negro . Ou mesmo chegaron a afectar os bancos marisqueiros das rías e enseadas costeiras, como ocorreu en 2013 tras os incendios do Monte Ou Pindo en Carnota (A Coruña).
As primeiras choivas otoñales, nun dos anos máis secos da historia, e a baixada de temperaturas están a axudar a controlar os numerosos incendios que estiveron arrasando Galicia, Asturias e León, mostrando por fin un mapa de niveis baixos de risco de incendio forestal.
Para axudar á recuperación dos bosques, é prioritario protexer o chan e reducir os procesos erosivos agravados polas desexadas choivas. Por tanto, as primeiras actuacións de emerxencia débense centrar en frear os procesos erosivos actuais, controlar as posibles avenidas e posteriormente favorecer a rexeneración natural da cuberta vexetal.
Que medidas téñense que tomar?
- Realizar pequenos diques perpendiculares á pendente en ladeiras moi empinadas para evitar perda de chan e frear a escorrentía (arrástrelos de auga). Trátase de reter o chan, de poñer obstáculos á circulación da auga nas ladeiras e impedir a formación de regueros e cárcavas (fochas).
- Levar a cabo construcións provisionais en arroios, ríos e lagoas para evitar que cheguen sedimentos e cinzas que contaminen os cursos de auga e afecten á vida piscícola.
- Sacar a madeira queimada para evitar risco de pragas e enfermidades. Ademais, hai que extraer a madeira sen arrastrala para seguir co obxectivo fundamental de evitar erosionar o chan. Isto é moi importante para non danar a futura rexeneración natural.
- Dar tempo aos bosques para ver a súa capacidade de rexeneración e, posteriormente, ver que medidas son necesarias implementar (sementa, repoboación, acoutado ao gando, etc..)
Ademais, coñecendo as adaptacións da vexetación, é importante esperar a repoboar para ver como evoluciona a superficie queimada e como se abre paso a rexeneración natural das especies coas estratexias mencionadas.
Greenpeace lembra que o lume é un elemento natural que forma parte dos fenómenos que modelan a paisaxe. Por iso, gran parte das especies vexetais da rexión mediterránea teñen algún tipo de adaptación ao lume (cortiza grosa para soportar altas temperaturas; capacidade para rebrotar tanto de copa, cepa, raíz, capacidade para germinar xerando abundantes bancos de sementes que germinan con elevadas temperaturas, como é o caso dos piñeiros).
Por último, Greenpeace reitera o seu pesar ante a perda de vidas humanas e o dano ambiental destes lumes e demanda un maior esforzo na persecución dos incendiarios que queiman o bosque. A organización pide unha xestión máis activa da paisaxe que tenda á imitación, a pequena escala, do réxime natural de incendios: a través das queimas prescritas, explotación forestal, extracción de biomasa para uso enerxético, gandería extensiva, etc. Son necesarios ecosistemas forestais e paisaxes máis resilientes ao lume e aos escenarios do cambio climático. Tamén se debe dar un maior apoio ás Fiscalías de Medio Ambiente no esclarecemento e persecución do delito de incendio forestal, así como a necesidade de que o Goberno español aprobe unha Lei de Cambio Climático e Transición Enerxética ambiciosa, que teña como obxectivo evitar que as temperaturas globais aumenten por encima de 1,5 ºC
