O vindeiro venres e sábado, día 25 e 26 de setembro, o Concello de Baiona celebra a súa romaría de San Cosme e San Damián.
A contorna da praza de Santa Liberata da vila acollerá a tradicional romaría, unha festa máis coñecida como “do mel e das noces” porque nela danse cita decenas de postos destes produtos.
O venres, 25 de setembro, baioneses e visitantes poderán achegarse ata a Capela de Santa Liberata e oír misa en horario de 18:00h., 19:30h. (Último día de Novena) e 20:00h. Ademais, ás 18:30 h. o Grupo de Gaitas A Seneira de Baiona fará o pasacalles polo recinto da romaría terminando cunha actuación.
O sábado, 26 de setembro, a Capela de Santa Liberata acollerá as misas das 8:00 e 9:00h. da mañá. A tirada das bombas de palenque ás 11:00 horas marcarán o inicio da procesión polo centro histórico acompañada pola Agrupación Folclórica Airiños dá Lagoa de Baíña, ás 12.00 terá lugar a Misa Solemne na igrexa de Santa María. Ás 13:00h. a mesma agrupación fará
unha actuación de baile tradicional galego. Pola tarde sobre as 19:00 horas terá lugar o pasacalles polo recinto da Romaría.
As misas sucederanse o sábado na Igrexa Parroquial ás 10:00h., ás 18:00h., e ás 20:00h.
Todos os anos por estas datas a chaira de Santa Liberata transfórmase e acolle a centenares de devotos vindos de todos os puntos da nosa xeografía, mantendo viva unha das tradicións máis ancestrais da vila e que a remontan á súa época medieval.
Esta festa que se celebra en Baiona desde a Idade Media ha ido cambiando co paso dos anos e, hoxe en día podémonos atopar con gran cantidade de postos de toda índole que se estenden por todo o recinto de Santa Liberata e ao longo da rúa Marqués de Quintanar ata a Glorieta de Colón.
Historia e devoción aos santos
A devoción que vén profesando aos Santos Cosme e Damián non só cínguese ao ámbito de Baiona, senón que é extensible a todo o mundo cristián desde hai séculos.
Os baioneses manteñen viva e latente a devoción aos Santos desde que no ano 1847 solicitaron ao Cabildo de Tui unha reliquia de San Cosme e esta foille concedida. A noticia foi recibida con satisfacción e foi entón cando a Igrexa e o Concello puxéronse de acordo para traela ata Baiona coas maiores honras.
Segundo conta a historia, o 19 de setembro de 1847 trasládase a Tui o alcalde José Manuel Cadaval e o Abad da Colexiata D. Luís García Casarrubios para facerse cargo da reliquia, que lle sería entregada polos cóengos D. José García e D. Telmo Maceira. Esa mesma tarde na Ponte de Sabarís, os portadores da reliquia eran esperados polos Rexedores, Manuel Tomás, Fernando Prieto, Juan Bicada, Francisco Jorge, Santiago Fernández e Francisco Bicada, así como por numerosos veciños que lles recibiron con gran xúbilo. Unha gran tirada de lumes anunciaba a súa chegada a quen agardaba no barrio do Burgo para acompañar a reliquia ata a Capela de Santa Liberata, onde permanece na actualidade.
Pasaron moitos anos desde entón e a romaría de San Cosme e San Damián segue en vigor. A súa festa litúrxica ata hai uns anos celebrábase o 27 de setembro, pero a Santa Sé, tras o Concilio Vaticano II, adiantouna un día, é dicir ao 26. Aínda son moitos os romeus que seguen acudindo o día 27 para facer efectivas as súas ofrendas e rezar ante os santos. Desta antiquísima romaría séguense respectando moitas tradicións, tales como as de abastecerse de mel e noces para todo o ano. Aínda hai moitos baioneses que lembran como a primeiras horas da mañá chegaban xentes de todas partes, incluído o norte de Portugal, enchendo as rúas, bares e tabernas. A Capela de Santa Liberata non pechaba de noite e eran moitas as persoas, sobre todo maiores, que se acomodaban no seu interior para pasar a noite ata que soaban as campás e anunciaban a primeira misa.



